بنام خدا
شاید بتوان رد پای هنر دوبلاژ ایران را تا ابتدای دهه ١٣١٠ دنبال نمود. آغاز این امر به سال ١٣٠٩ و ورود اولین فیلم ناطق به ایران برمی گردد.در این سال با افتتاح سینما" پالاس" در ایران این پدیده جدید پس از اینکه سه سال از ناطق شدن سینما در ایران می گذشت وارد ایران شد و ماند , و در همه نقاط دنیا با استقبال زیاد علاقه مندان روبرو گشت. فیلم مذکور "یوریتا" ، به کارگردانی " لورتر رید" در سال ١٩٢٩ آمریکا بود .در این زمان سالنهای سینما برای فهم موضوع فیلم ها از وجود یک نفر دیلماج استفاده می کردند که در موقع نمایش، قصه فیلم را با صدای بلند برای تماشاچیان تعریف می کرد.
مدتی بعد ترجمه میان فیلم متداول شد به این صورت که پس از چند دقیقه ای که از نمایش فیلم می گذشت نوشته ای بر پرده ظاهر می شد وخلاصه آنچه که گذشته بود درچند جمله به زبان فارسی پدیدار می گشت که البته این مطالب را اکثر تماشاچیان نمی توانستند بخوانند. به این ترتیب حضور فردی با سواد جهت خواندن این متون در سالن سینما ضروری شد اما مردم این روش ابتدایی را نمی پسندیدند.شیوه زیر نویس هم مقرون به صرفه نبود ، ضمنا اختصار جملات نمی توانست عطش تماشاچیان راسیراب کند.
اولین نمونه های نمایش فیلم با گفتار فارسی مربوط به قبل از شهریور ١٣٢٠ می شود که سینماهای تهران فیلم خبری مربوط به افتتاح راه آهن ایران را با این شیوه نمایش دادند.همچنین دردوران جنگ جهانی دوم تعداد زیادی از فیلمهای خبری متفقین با گفتار فارسی در سینماهای کشور نمایش داده شد.فیلم راه شیری 73/1/25
از اوایل دهه١٣٢٠تعدادی از جوانان تحصیل کرده وعلاقه مند، به فکر دوبله فیلم افتادنداولین شخصی که در این زمینه پیشگام شد، دکتر" اسماعیل کوشان" بود که در سال ١٣٢٤ یک فیلم فرانسوی به نام "یومیه راندوو" ساخته "هانری دو کوان" را در استانبول ترکیه به فارسی دوبله کردونام آن را برای پخش در تهران به "دختر فراری" تغییرداد.علت انتخاب ترکیه این بود که در آن کشور چند سالی بود که تکنیک دوبلاژ رایج شده بود و برخلاف ایران دارای استودیوهای مجهز دوبلاژ بود، دوبله این فیلم حدود یک سال طول کشید وتعدادی از دانشجویان ایرانی ویونانی های مقیم استانبول در آن گویندگی کردند.نام استودیویی که دوبله این فیلم در آن انجام شد،"سِس فیلم" بود.
مدتی بعد دکتر کوشان چند فیلم را در قاهره دوبله کرد وبه ایران فرستاد سپس در سال ١٣٢٥ با وارد کردن تجهیزات فنی صدابرداری استودیویی به نام "میترا فیلم" در تهران تاسیس کرد و به کمک "پرویز خطیبی" نمایشنامه نویس مشهورآن زمان تا سال ١٣٣٠ حدود ١٠ فیلم را در آن محل دوبله کرد.
مقارن با این تلاشها در تهران نیز عده ای از جوانان دوستدار سینما اقدام به تاسیس استودیوی دوبلاژ فیلم کردند که اولین گام آنها منجربه راه اندازی استودیو"ایران نو فیلم" در تیر ماه ١٣٢٢گشت.موسسین اولیه این استودیو "منصور مبینی" و" جلال مغازه ای " بودند وتلاشهای آنها در سال ١٣٢٧ به بار نشست.در این مدت با اضافه شدن" دکتر میر سپاسی"،" حسین دهلوی"،"محمد علی امامی"،" بهاءالدین شریعتمداری"،"مجتبی بدیعی"، "فاضل سرجویی"،"احمد شیرازی"،"امیر قاسم خانی" و"عطاءالله زاهد" و
ساخت دستگاههای فنی توسط این افراد موفق شدند فیلمی به نام " مرا ببخش" محصول سینمای فرانسه را به عنوان نخستین محصول خود اکران کنند.
در سال ١٣٢٨ ،عطاء الله زاهد به همراه برادران" ضیاءالواعظین"، "شیرازی"،"خانی"،" مغازه ای" و "مهندس سعید غیاثی"، استودیو" آریا فیلم" را تاسیس وفیلم "آهنگ شهرزاد" را دوبله کردند که نسبت به کارهای قبلی به مراتب حرفه ای تروقابل قبول تر بود، به این ترتیب با حرفه ای شدن تدریجی تکنیک دوبلاژ فیلم در ایران و استقبال فراوان مردم از اوایل دهه ١٣٣٠استودیوهای دوبلاژ یکی پس از دیگری در تهران گسترش یافتند و با بهره گیری از بازیگران سینما ، رادیو و تئاتراقدام به دوبله فیلمهای خارجی نمودند.
در آن سالها دوبله فیلم در ایتالیا بسیار پیشرفته بود به همین سبب شخصی به نام "آلکس آقابابیان" در سال١٣٣١ به"رُم "رفت و در آنجا تشکیلات دوبلاژی به نام"داریوش فیلم" راه اندازی نمود وبه کمک دانشجویان ایرانی مقیم رُم، فیلمی به نام" فریدون بینوا" را دوبله و روانه سینماهای تهران سال 1358
کرد. این فیلم به دلیل تغییر اسامی شخصیتها از ایتالیایی به ایرانی با استقبال فوق العاده سینما روها روبرو شد. بارونق گرفتن کار دوبلاژ فیلم در رُم تعدادی از دوبلر های ایران به آن سامان مهاجرت کردند و این امر باعث بالاتر رفتن کیفیت دوبله فارسی در رُم شد.
پس از طی دورانی نسبتا طولانی از اوایل دهه ١٣٤٠دوبلاژ فارسی در ایتالیا تعطیل شد و این مقارن با تشکیل سندیکای گویندگان فیلم در تهران وشروع دوران طلایی دوبلاژدر ایران بود.
در ابتدای دهه ١٣٤٠ دوبلاژ ایران پس از طی دورانی پانزده ساله وگذراندن تجربیات متفاوت تبدیل به هنری مطرح و مردم پسند شده بود و کمپانیهای فیلمسازی آمریکا و اروپا با تأسیس نمایندگیهایی در تهران محصولات خود را همزمان با نمایش آنها در سراسر جهان در ایران نیز به نمایش در می آوردند وبر دوبله کارهای خود نظارت کامل داشتند.
وارد کنندگان مستقل فیلم وصاحبان استودیوهای متعدد دوبلاژ نیز در این میان تلاش داشتند با ارائه کارهای بهتر از رقبای خود پیشی بگیرندوصاحب سود بیشتر شوند ، در چنین شرایطی ضرورت ایجاد یک تشکیلات تخصصی و منظم که در مواقع لزوم مدافع منافع به حق حرفه دوبلاژ ایران باشد پیش از گذشته احساس می شد، بدین منظوردرسال ١٣٤١ طی یک فراخوان رسمی نشستی با حضور اکثر افرادی که سابقه کار دوبله داشتند در تئاتر" پارس" صورت گرفت، یکسال بعد" سندیکای گویندگان وسرپرستان گفتارفیلم" اعلام وجود کردواقدام به عضو گیری رسمی از شاغلین دوبلاژ وجلوگیری از کار افراد غیرعضو نمود وبالاخره در سال١٣٤٤ اساسنامه سندیکا تصویب شد وبه این ترتیب نخستین تشکل تاریخ سینمای ایران به طور رسمی شروع بکار نمود.
در سال ١٣٥٦ درپی دستور رسمی دولت وقت که فعالیت سندیکاها را درکشور غیر قانونی شناخته بود" سندیکای گویندگان وسرپرستان گفتار فیلم" تبدیل به یک انجمن گشت وبعدها با تشکیل خانه سینما یکی از صنوف این مهمترین تشکل سینمای کشور گشت. و تا به حال گروههای متعددی در مدت زمانهای مشخص عهده دار اداره این تشکل بوده اند و در حال حاضر
انجمن ، دارای ١٩١ عضو رسمی می باشد که از این میان١٧٢ نفر عضو پیوسته و١٩ نفر عضو وابسته هستند و همگی این افراد در چهار چوب اساسنامه تصویب شده انجمن کار وفعالیت می نمایند.